ថៃ្ងទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០០៨

ប្រវិត្តរបស់បូជនីយដ្ឋានតាមាន់ប្រាសាទធំ

លោក លោស្រី អ្នកនាងកញ្ញា ជាទីមេត្រី លោកអ្នកធ្លាប់បានទទួលសន្តាប់រួចមកហើយ អំពីប្រវិត្តដើមរបស់បូជនីយដ្ឋាន ប្រាសាទតាមាន់ធំ ដែលជាស្នាដៃដ៏ល្អឯករបស់បុព្វបុរសខ្មែរពិតៗ សំរាប់វេលានេះផ្ទាល់កម្មវិធីសូមធ្វើការលើកយកនូវប្រ វិត្តដើមរបស់ ប្រាសាទតាមាន់តូច ដែលជាស្នាដៃដ៏ពិសិដ្ឋរបស់បុព្វបុរសបានបន្សល់មក ។

ប្រាសាទតាមាន់តូច គឺជាមន្ទីរពេទ្យ ឬ គេអាចហៅបានថា ជាអរោគ្យសាលាដែលស្ថិតក្នុងរចនាបថបាយ័នស្ថាបនាឡើង ដោយព្រះមហាវីវក្សត្រខ្មែរដ៏ខ្លាំងពូកែបំផុតគឺ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៧ នៅចុងសតវត្សទី ១២ និង ដើមសតវត្សទី ១៣ នៃ គ្រឹស្ថសករាជ ។ ប្លង់នៃមន្ទីរពេទ្យនេះ ក៏ដូចជាសំណង់ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរបុរាណដទៃៗទៀត ដែលស្ថិតក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះ អង្គដែរ គឺកើតចេញពីប្លង់មេតែមួយ ។ អ្វីដែលគួរឱ្យកត់សំគាល់នោះ គឺស្ថិតនៅលើស្ថានភាពរបស់ធនធាន និង ភូមិសា ស្រ្តតែប៉ុណ្ណោះ បើទីតាំងណាមានប្រជាជនច្រើនដូចករណី នៃ ប្រាសាទតាមាន់តូច នេះជាដើម សំណង់នៅទីនោះ ក៏មានទ្រង់ ទ្រាយធំ និង មាំជាងគេតែប៉ុណ្ណោះ ។

ប្រាសាទតាមាន់តូច ស្ថិតនៅក្នុងភូមិ ព្រៃវែង ឃុំ គោកមន ស្រុក បន្ទាយអំពិល ខេត្ត ឧត្តរមានជ័យ ។ បណ្ឌិត មីសែល ត្រាណេ បានបញ្ជាក់ឱ្យដឹងថាប្រាសាទ នេះធ្វើអំពីថ្មភក់ខុសពីប្រាសាទមួយចំនួនដទៃទៀត ដែលធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម ។ បា្រសាទតា មាន់តូច មានបណ្តោយប្រមាណជា ៦០ ម៉ែត្រ និង ទទឹង ៥០ ម៉ែត្រ ហើយហ៊ុមព័ទ្ធទៅដោយកំពែងធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម យ៉ាងក្រាស់ ដោយមានទ្វារច្រកចូល ឬ គោបុរៈថ្មទាំង ៤ ទិសគឺ ទិសខាងត្បូង ជើង លិច និង កើត ។

ដើមី្បចូលទៅកាន់ប្រាង្គប្រាសាទនៅចំកណ្តាល ដែលជាទីគោរពសក្ការៈ នូវព្រះពោធិសត្វភៃសជ្យគុរុ (គ្រូពេទ្យថ្នាំទិព្វ) គេ ត្រូវឆ្លងគោបុរៈខាងកើត ដែលបែរមុខទៅរកប្រាសាទថ្មបាយក្រៀមមួយ ដែលជាផ្ទះសំណាក់ ឬ ធម្មសាលា ។

នៅជុំវិញប្រាង្គទោលនេះដែល ស្ថិតនៅចំកណ្តាលយើងឃើញថា មានសំណង់តូចធំជាច្រើនរួមទាំងបណ្ណាល័យផង តែ ស្ថិតក្នុងសភាពទ្រុឌទ្រោមគួរឱ្យសង្វេគណាស់ ។ ដូចមន្ទីរពេទ្យផ្សេងៗទៀត នៅក្នុងតំបន់ដែរកំពូលនៃប្រាង្គកណ្តាលមាន រាងជា ‹ក្រពុំឈូក› ដែលតំណាងឱ្យភាពបរិសុទ្ធ និង ស័ក្តសិទ្ធិក្នុងលទ្ធិព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន ។

លោកបណ្ឌិត បានសម្តែងនូវការសោកស្តាយចំពោះអ្វី ដែលត្រូវបាត់បង់ ព្រោះថាគ្មានអ្វីដែលតូ្រវបាត់បង់ ព្រោះថា គ្មានអ្វី ជាក្បាច់ក្បូរចម្លាក់ដែលនៅសេសសល់ទេ នៅក្នុងប្រាសាទនេះ ។ អ្វីដែលនៅមានសល់បន្តិចបន្តួចក្នុងប្រាសាទនៅ ត្រូវ បានក្រុមបុរាណវិទ្យាថៃដឹកយកទៅរក្សាទុកនៅសារមន្ទីរខេត្ត សុវិន្ទ ហើយនិងទុកនៅសារមន្ទីរ នគររាជសីមា ស្រុក ភិមាយ អស់ទៅហើយ ។

តាមលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវ ដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយពីមុនមក លោកបណ្ឌិតបានលើកឡើងថា គីក្នុង ប្រាសាទតាមាន់តូច នេះហើយ ដែលនាសម័យវប្បធម៌ ‹បាយ័ន› មានការគោរពបូជាព្រះកំចាយ ដែលជាព្រះពោធិសត្វមានពោះ ‹កំបាំង› តំណាងឱ្យសុខភាពអាយុយឺនយូរនៃជីវិតមនុស្ស និង ទ្រព្យសម្បត្តិក្នុងលទ្ធិមហាយានចិន។ ប្រការនេះហើយ ដែលធ្វើឱ្យ អ្នកស្រុកទាំង ឡាវ ថៃ និង ខ្មែរ សញ្ជាតិ ថៃ ក្នុងភូមិភាគឥសានសព្វថ្ងៃ នៅតែពេញនិយមព្រះកំចាយនេះរហូតដល់ បច្ចុប្បន្ន ។

ទាក់ទងទៅនឹងសារសំខាន់ ប្រាសាទតាមាន់តូច លោក មីសែល ត្រណេ បានមកស្រាយថា ប្រជានុរាស្ត្រដែលរស់នៅក្នុងតំ បន់នៅតែចាត់ទុកថា ជាកន្លែងស័ក្តិសិទ្ធិម្ល៉ោះហើយ ពួកគេរមែងតែងតែមកធ្វើពិធីបុណ្យទាន ឬ លាបំណន់នៅទីនេះ ពី ព្រោះគាត់ជឿថា បារមីនៅទីនោះពិតជាមកជួយយកអាសារពួកគាត់ពុំខានឡើយ ពេលមានអាសន្នម្តងម្កាល ។ នេះជាសក្ខី កម្មបង្ហាញថា ការគោរពបូជាទីតាំងនេះ ពុំបានដាច់រយៈឡើយតាំងពីសម័យអង្គរមក ។

និយាយម្យ៉ាងទៀត លោកបានឱ្យដឹងថា ប្រាសាទតាមាន់តូចនេះ ដែលឡោមព័ទ្ធទៅដោយព្រៃភ្នំ ក៏ជាកន្លែងដែលព្រះភិក្ខុ សង្ឃភាវនាវធម៌ដែរ ជាពិសេសនៅរដូវចូលវស្សាតាមតំនៀមទម្លាប់នាសម័យបុរាណ ។ ចំពោះអ្នកបួសទាំងនោះវិញ ការ និមន្តទៅកាន់ទីនោះ គឺពិតជានាំមកនូវផលប្រយោជន៍ខាងផ្លូវចិត្ត និង គំនិតយ៉ាងប្រាកដ ព្រោះមានតែការអប់រំចិត្តនេះទេ ដែលជាគ្រឹះដ៏រឹងមាំក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍សង្គមជាតិ ជាពិសេសខាងសីលធម៌ ។

ជារួមលោកបណ្ឌិតបានសង្ខេបថា ទោះបីជាស្ថិតក្នុងស្ថានភាពណាក៏ដោយ ប្រាសាទតាមាន់តូច នេះ មិនអាចលុបបំបាត់នូវ ស្ថាកស្នាមវប្បធម៌ប្រវិត្តសាស្រ្តដូនតាខ្មែរ ឬ ជនជាតិខ្មែរបានឡើយ ។ មានន័យថា ក្រៅពីទេពកោសល្យក្នុងការកសាង មន្ទីរពេទ្យព្យាលបាលរោគ ប្រាសាទថ្មគួរស្ញប់ស្ញែងនោះ វាក៏បានឆ្លុះបញ្ចាំងនូវព្រះករុណា មេត្តាធម៌របស់ព្រះរាជាខ្មែរ ចំពោះប្រជានុរាស្ត្រតាមរយៈវិស័យសុខាភិបាលផងដែរ ។